Rehabilitacja po mastektomii

Rehabilitacja po mastektomii

Choroby nowotworowe są jedną z najczęstszych przyczyn zgonów w Polsce. Wśród kobiet około 20% zachorowań stanowi rak piersi. W przeciągu roku odnotowuje się około 10 000 nowych przypadków zachorowań. Jednak samo rozpoznanie to nie wyrok. Rak piersi jest uleczalny pod warunkiem wczesnego zdiagnozowania i wdrożenia odpowiedniego leczenia chirurgicznego oraz uzupełniającego.

Czym jest mastektomia?

Otóż jest to zabieg amputacji piersi, z powodu obecności w niej komórek nowotworowych. Wykonywana jest w przypadkach, gdy inne metody leczenia typu chemioterapia, radioterapia czy hormonoterapia nie odniosą zamierzonego efektu. Zdarza się również wykonywanie mastektomii u pacjentek w bardzo zaawansowanym stadium choroby i jest to traktowane jako operacja paliatywna. W przebiegu mastektomii poza usunięcia piersi chirurg zawsze usuwa także węzły chłonne pachowe, które badane są pod kontem ewentualnych przerzutów.

Prócz zabiegu chirurgicznego zazwyczaj konieczne jest zastosowanie leczenia uzupełniającego, dobranego do indywidualnych wskazań u każdej pacjentki. Do takiego leczenia zaliczmy hormonoterapię, radioterapię lub chemioterapię.

Zabieg operacyjny jest początkiem długiej drogi, która wymaga współpracy pacjentki z lekarzem, fizjoterapeutą, psychologiem oraz najbliższym otoczeniem.

Kiedy należy rozpocząć rehabilitację i dlaczego jest ona tak ważna?

Rehabilitacja kobiet z rakiem piersi dotyczy wszystkich chorych – w trakcie oraz po zakończeniu leczenia onkologicznego. Jest ona szczególnie ważna ze względu na jej pozytywny wpływ na zaburzenia psychofizyczne wynikające z samej choroby i terapii nowotworu.

Celami rehabilitacji po mastektomii są głównie:

  • minimalizowanie blizn i zapobieganie powstawaniu zrostów
  • minimalizowanie lub zapobieganie obrzękom limfatycznym
  • utrzymywanie prawidłowej postawy ciała
  • zapobieganie powikłaniom płucnym i zakrzepicy żył głębokich
  • utrzymywanie wydolności pacjentki na odpowiednim poziomi

Po mastektomii zdarzają się powikłania, nie są one jednak częstsze. Pojawiają się oznaki stanu zapalnego – ucieplenie skóry czy zaczerwienienie. Czasem występuje gorączka, krwawienie z rany lub rozejście się szwów. Jednak najczęściej spotykanym powikłaniem po zabiegu mastektomii jest obrzęk limfatyczny. Jest to proces gromadzenia się chłonki w tkance podskórnej wynikający z upośledzenia układu chłonnego przez usunięcie węzłów pachowych po stronie operowanej.

Ryzyko wystąpienia obrzęku limfatycznego zwiększa się wraz z zastosowaniem uzupełniających form leczenia, np.: radioterapii. Na występowanie obrzęku limfatycznego ma również wpływ ograniczenie aktywności ruchowej lub jej nadmiar. Stosując zasady profilaktyki można w wielu wypadkach zapobiec wystąpieniu obrzęku limfatycznemu.

W celu likwidacji obrzęku limfatycznego stosowane są takie zabiegi jak:

  • drenaż limfatyczny – specyficznym rodzaj masażu, który jako jedyny oddziałuje przede wszystkim nie na układ krwionośny, ale na naczynia limfatyczne. Wykonywany jest według ustalonych zasad. Stosowane techniki to głównie głaskanie, rozcieranie i ugniatanie (uciski)
  • kompresjoterapia – wykorzystanie kontrolowanego ucisku pod postacią pneumatycznego drenażu żylno-limfatycznego, bandażowania, odzieży uciskowej czy kinesiotapingu
  • automasaż – masaż wykonywany samodzielnie przez pacjentkę. Jego głównym celem jest usprawnianie przepływu chłonki i krążenia żylnego. Konieczna jest odpowiednia edukacja pacjentki w tym zakresie.

Kinesiotaping

W redukcji obrzęku limfatycznego stosowany jest także kinesiotaping. Metoda ta została opracowana przez Kenzo Kase. Służy ona pobudzeniu motoryki naczyń limfatycznych, poprawia procesy limfotwórcze i utrzymuje je w maksymalnej intensywności pracy. Stosowany także zamiast kompresjoterapii, po drenażu limfatycznym (ręcznym). Aplikacja plastrów na powierzchni skóry obrzękniętej wspomaga także normalizację napięcia mięśniowego oraz poprawia funkcje kończyny górnej. Wśród zalet kinesiotapingu należy wymienić możliwość dłuższego noszenia, poczucie większego komfortu, nieograniczenie ruchomości w czynnościach codziennych oraz możliwość kąpieli. Zwykle plaster utrzymuje się około 6 dni.

Po zabiegu mastektomii rehabilitacja jest zalecana zarówno w warunkach domowych, jak i w specjalistycznej placówce. Kinezyterapia polega na systematycznym stosowaniu ćwiczeń czynnych kończyn górnych, podczas których  ruchy wykonywane są we wszystkich płaszczyznach, z naciskiem na odwiedzenie i zgięcie. Celem jest zachowanie zakresu ruchomości oraz utrzymanie siły mięśniowej kończyny górnej po stronie operowanej. Ćwiczenia prowadzone są z małą intensywnością, aby uniknąć wzrostu obrzęku. Po kilku miesiącach od mastektomii można systematycznie zwiększać intensywność ćwiczeń. Z czasem do wykonywanych ćwiczeń warto dołączyć ćwiczenia ogólnorozwojowe, które mają na celu poprawę kondycji. Należy jednak unikać ćwiczeń statycznych i oporowych.

W czasie rehabilitacji należy zwrócić uwagę na sylwetkę pacjentki, gdyż brak piersi może zaburzać statykę tułowia i prowadzić do przyjmowania niewłaściwej postawy!!!

Mobilizacja blizny

Blizny po operacji nie unikniemy, jednak możemy zadbać o jej prawidłowe gojenie bez powikłań. Nadrzędną i konieczną rzeczą jaką powinniśmy robić od pierwszych dni jej powstawania jest mobilizacja. Rehabilitacja po mastektomii obejmuje działania mające na celu zapobieganie przyrostu blizny do mięśniowej powięzi i tkanek podskórnych. Mobilizacja powinna być rozpoczęta już w pierwszych dniach po operacji, a obecne szwy nie są do niej przeciwwskazaniem. Konieczna jest jednak rozwaga w wykonywaniu tego zabiegu, dlatego dla bezpieczeństwa należy udać się do fizjoterapeuty.

 

W ofercie naszej placówki znajdują się zabiegi stosowane po mastektomii, są nimi: