Przypadek pacjenta - zapalenie wielomięśniowe i skórno-mięśniowe

Zapalenie wielomięśniowe (PM) to choroba zapalna, przewlekła mięśni, zaliczana do schorzeń reumatologicznych. Zamiany zapalne mogą dotyczyć mięśni szkieletowych, a także mięśnia sercowego i innych. Występuje także zapalenie skórno-mięśniowe (DM) w którym stany zapalne obejmują nie tylko mięśnie, ale i skórę. Obydwie jednostki chorobowe dotykają najczęściej kobiet przed 40 r. ż. Wyróżnia się także postać dziecięcą choroby, która uaktywnia się pomiędzy 10 a 15 r. ż. Chorobę można podzielić na trzy etapy: ostry (atak kilkudniowy), podostry (kilka tygodni) oraz przewlekły (kilka miesięcy a nawet lata).

Przyczyny PM i DM

Jak przy większości chorób, jednoznaczne przyczyny nie są znane. Faktem jest, iż ich podłoże powiązane jest ściśle z mechanizmami autoimmunologicznymi – a więc układ odpornościowy zwalcza komórki własnego ciała, w tym przypadku mięśni. Najprawdopodobniej przyczyną rozwoju PM i DM mogą być wirusy tj. grypy, wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, HIV, Coxsackie B) – zauważalne objawy ujawniają się kilka tygodni po przebyciu infekcji wirusowej.

Objawy PM i DM

Pierwszymi objawami zapalenia wielomięśniowego są: gorączka, osłabienie całościowe oraz mięśni, utrata masy ciała. W przypadku zajęcia mięśni oddechowych – problem z oddychaniem, uczucie duszności, mięśni gardła – zaburzenia połykania, mięśnia sercowego – powolne lub zbyt szybkie bicie serca, kołatanie, mięśni płuc – występowanie suchego kaszlu. Kolejnymi objawami mogą być także bóle stawów głównie rąk. W przypadku zapalenia skórno-mięśniowego oprócz objawów dot. mięśni, występują także problemy skórne tj. zmiany w postaci rumieniowych, swędzących lub obrzękniętych miejsc zlokalizowanych na twarzy i kończynach. Rumienie u większości chorych, występują także w okolicy oczu, na dekolcie, szyi, karku, barkach oraz zewnętrznej stronie ud i bioder. Do kolejnych objawów skórnych, można zaliczyć także zgrubienia skóry opuszek palców i dłoni, która skłonna jest do pęknięć i łuszczenia się oraz obecność sinawych grudek na powierzchni rąk i w okolicy nadgarstków. Warto pamiętać, iż zapalenie skórno-mięśniowe nie zawsze przebiega z obecnością objawów mięśniowych.

Rozpoznanie i leczenie PM i DM

Aby rozpoznać zapalenie wielomieśniowe oraz skórno-mięśniowe należy wykonać badania laboratoryjne oznaczenia aktywności enzymów mięśniowych i przeciwciał przeciwjądrowych, elktormiografię oraz ocenę mikroskopową wycinka mięśniowego, która jest kluczowa w rozpoznaniu choroby. W terapii wykorzystuję się terapię glikokortykosteroidową oraz leczenie metotreksatem, azatioporyną, cyklosporyną oraz cyklofosfamidami. W przypadku potwierdzenia zapalenia skórno-mięśniowego lub zapalenia wielomięśniowego wymagana jest kontrola onkologiczna. U chorych istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia złośliwego nowotworu narządu wewnętrznego.

W procesie leczenie najważniejsze jest doprowadzenie do remisji choroby, a więc zupełnego ustąpienia jej objawów. Nawet po ustąpieniu objawów, prowadzone jest leczenie tzw. Podtrzymujące, które trwa zazwyczaj ok. 3 lat. W tym okresie należy przeprowadzać badania kontrolne aktywności enzymów mięśniowych oraz diagnostykę na obecność możliwych, współistniejących chorób nowotworowych. Po remisji choroby niezwykle istotne jest także leczenie rehabilitacyjne, mające na celu przywrócenie siły mięśni i sprawności fizycznej.

Rehabilitacja w PM i DM

Bardzo ważna jest rehabilitacja chorych. Obejmuje ona różne techniki, w zależności od stopnia zaawansowania choroby – kinezyterapię i fizykoterapię.

Ćwiczenia indywidualne ogólno-usprawniające, zwiększające zakres ruchu i wzmacniające mięśnie, poprawiające wydolność.

Terapia ultradźwiękowa – drgania mechaniczne. podczas zabiegu w tkankach powstaje efekt mikromasażu. Działanie terapeutyczne: przeciwbólowe, przeciwzapalne, przyspieszenie przepływu limfy w naczyniach limfatycznych.

Laseroterapia – biostymulacja laserowa, wykorzystująca bezpośrednie działanie promieniowania laserowego na procesy tkankowe, nie powodując ich uszkodzenie. Działanie terapeutyczne: przeciwbólowe, przeciwzapalne, regeneracja nerwów, poprawa ukrwienia i odżywiania tkanek.

Rehabilitację należy rozpocząć w trakcie lub po remisji choroby i kontynuować stale, aby poprawić lub utrzymać sprawność mięśni.